{"id":3316,"date":"2020-08-24T11:59:26","date_gmt":"2020-08-24T09:59:26","guid":{"rendered":"http:\/\/annapisze.art\/?p=3316"},"modified":"2020-08-24T11:59:26","modified_gmt":"2020-08-24T09:59:26","slug":"szczawnickie-wspominki-7-godla-szalayowskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/annapisze.art\/?p=3316","title":{"rendered":"Szczawnickie wspominki 7 – god\u0142a Szalayowskie"},"content":{"rendered":"

W XIX wieku cha\u0142upy szczawnickich g\u00f3rali by\u0142y jeszcze bardzo biedne. Przewa\u017cnie bez pod\u0142ogi z samym klepiskiem tylko, okna najcz\u0119\u015bciej bez szyb, \u015bciany czarne od sadzy i dymu poniewa\u017c domy najcz\u0119\u015bciej nie mia\u0142y komina, na podw\u00f3rkach by\u0142o b\u0142ota tyle, \u017ce przej\u015b\u0107 si\u0119 nie da\u0142o such\u0105 nog\u0105. J\u00f3zef Szalay zastanawia\u0142 si\u0119 nad ulokowaniem coraz wi\u0119kszej liczby tak zwanych wtedy „go\u015bci k\u0105pielowych” przyje\u017cd\u017caj\u0105cych do w\u00f3d szczawnickich w celu wypoczynku oraz podreperowania zdrowia. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce liczba go\u015bci przewy\u017csza znacznie mo\u017cliwo\u015bci lokalowe willi z pokojami przeznaczonymi dla kuracjuszy. Wymy\u015bli\u0142 wtedy, \u017ce gdyby miejscowi g\u00f3rale podnie\u015bli standard swoich domostw, cz\u0119\u015b\u0107 go\u015bci mog\u0142aby u nich zamieszka\u0107. Namawia\u0142 wi\u0119c g\u00f3rali aby szklili okna, uk\u0142adali drewniane pod\u0142ogi i budowali kominy. Obiecywa\u0142 wynagrodzenie je\u015bli dostosuj\u0105 izby do przyjmowania go\u015bci.
\nZ pocz\u0105tku nie bardzo si\u0119 taki pomys\u0142 g\u00f3ralom podoba\u0142. Jednak kiedy si\u0119 przekonali, \u017ce mo\u017cna na tym dobrze zarobi\u0107, coraz wi\u0119cej cha\u0142up zacz\u0119to przystosowywa\u0107 do wynajmu go\u015bciom. Bywa\u0142o i tak, \u017ce gospodarze przenosili si\u0119 do szopy lub innego gospodarczego pomieszczenia, a dom zostawiali do dyspozycji go\u015bci. Domy, kt\u00f3re dostosowano do potrzeb kuracjuszy i mog\u0142y przyjmowa\u0107 przyjezdnych zosta\u0142y oznakowane specjalnymi szyldami, drewnianymi tablicami nazywanymi „god\u0142ami Szalayowskimi”. Domy bez oznaczenia god\u0142em nie mia\u0142y prawa przyjmowania go\u015bci na kwatery, co automatycznie oznacza\u0142o mniejsze dochody od tych, kt\u00f3rzy kwatery mogli przyjezdnym wynajmowa\u0107.<\/p>\n

„Na szyldzie znajdowa\u0142o si\u0119 malowid\u0142o i napis. Oba elementy ukrywa\u0142y informacj\u0119 o charakterze albo talentach gospodarza; przyk\u0142adowo S\u0142owikowie mieli w godle Szalayowskim dzwon, Malinowscy – serce, Zachwiejowie – anio\u0142a, a wojuj\u0105cy z Szalayem W\u0119glarzowie – w\u0119\u017ca lub smoka. Wieszanie tablicy by\u0142o swoistym wydarzeniem, kt\u00f3remu nadawano uroczyst\u0105 opraw\u0119; uczestniczy\u0142a w nim orkiestra zdrojowa, a drzwi wie\u0144czono girlandami z jedliny.<\/p>\n

W Szczawnicy doliczono si\u0119 105 tablic powsta\u0142ych w ci\u0105gu tych dwustu lat; ich wykonawcy nie s\u0105 znani poza pierwszym – J\u00f3zefem Szalayem i wsp\u00f3\u0142czesnymi: J\u00f3zefem Bie\u0144kiem, Janem Papie\u017cem, Janem Zachwiej\u0105, kt\u00f3rzy na zlecenie prywatnych w\u0142a\u015bcicieli dom\u00f3w lub miejscowego oddzia\u0142u PTTK rekonstruowali tablice. Wiele z gode\u0142 znik\u0142o przy rozbi\u00f3rkach budynk\u00f3w albo przebudowach, kilka z nich znajduje si\u0119 w Muzeum Pieni\u0144skim.” (cytat ze strony http:\/\/szczawnica.pl\/pl\/1774\/5570\/z-prasy.html). W ostatnich latach w odtwarzaniu tablic uczestniczy\u0142 Wietek Ko\u0142odziejski tw\u00f3rca Muzycznej Owczarni, ale o niej innym razem.<\/p>\n

Poni\u017cej kilka zdj\u0119\u0107 gode\u0142 zrobionych w 2019 roku podczas pobytu w Szczawnicy, wszystkich nie odczytam ju\u017c teraz, nie zapisa\u0142am, a sprawdzi\u0107 nie mam jak. Ale kiedy\u015b sprawdz\u0119 i podpisz\u0119 \ud83d\ude42<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Jest god\u0142o Pod srok\u0105, Pod Matk\u0105 Bosk\u0105, Pod topol\u0105, Pod matron\u0105, Pod kozic\u0105, Pod dzwonem, Pod s\u0142owikiem, Pod Anio\u0142em Str\u00f3\u017cem, Pod Bo\u017c\u0105 Opatrzno\u015bci\u0105, Pod wilkiem, Pod ko\u0142em, Pod kozakiem, Pod capkiem, Pod winogronem, Pod bzem, Pod zaj\u0105cem, Pod pomara\u0144cz\u0105, Pod rakiem, Pod trzema koronami, Pod \u015bw. J\u00f3zefem, Pod Ko\u015bciuszk\u0105, Pod strzelb\u0105, Pod g\u00f3ralk\u0105, Pod lisem, Pod jeleniem, Pod go\u0142\u0105bkiem, Pod basami \u00a0i mn\u00f3stwo innych, kt\u00f3rych nie spami\u0119ta\u0142am.<\/p>\n

\"\"

…tu mi wskoczy\u0142o zdj\u0119cie \u0142ani regularnie odwiedzaj\u0105cej w zesz\u0142ym roku tereny ko\u0142o bloku, chodzi\u0142a po osiedlu z m\u0142odym…<\/p><\/div>\n

\"\"

…na Dworku Go\u015bcinnym (odbudowanym, zwanym przed po\u017carem tak\u017ce Kursalonem) jest widoczne nowe god\u0142o…<\/p><\/div>\n

A teraz kilka zdj\u0119\u0107 z 2005 roku, z wyprawy na Bia\u0142\u0105 Wod\u0119, gdy by\u0142o pi\u0119knie i zielono, a z oddali patrzy\u0142y na nas Tatry i wo\u0142a\u0142y, \u017ceby do nich zajrze\u0107. Jednak na pr\u00f3\u017cno, wolimy na nie patrze\u0107 z daleka b\u0119d\u0105c w ukochanych Pieninach \ud83d\ude42<\/span><\/p>\n

\"\"

\"\"<\/p><\/div>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"

\"\"<\/p><\/div>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Dobrego tygodnia! Cho\u0107 zbli\u017ca si\u0119 koniec wakacji niech b\u0119dzie pi\u0119knie, weso\u0142o i zdrowo!<\/p>\n

<\/fb:like><\/div>
<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W XIX wieku cha\u0142upy szczawnickich g\u00f3rali by\u0142y jeszcze bardzo biedne. Przewa\u017cnie bez pod\u0142ogi z samym klepiskiem tylko, okna najcz\u0119\u015bciej bez szyb, \u015bciany czarne od sadzy i dymu poniewa\u017c domy najcz\u0119\u015bciej nie mia\u0142y komina, na podw\u00f3rkach by\u0142o b\u0142ota tyle, \u017ce przej\u015b\u0107 … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-3316","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-szczawnica"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3316"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3316\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3340,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3316\/revisions\/3340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}