{"id":2150,"date":"2019-11-12T10:23:23","date_gmt":"2019-11-12T09:23:23","guid":{"rendered":"http:\/\/annapisze.art\/?p=2150"},"modified":"2019-11-12T10:40:47","modified_gmt":"2019-11-12T09:40:47","slug":"galicja-1918","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/annapisze.art\/?p=2150","title":{"rendered":"Galicja – 1918"},"content":{"rendered":"

Wczoraj raniutko zajrza\u0142am na chwil\u0119 do bloga, by\u0142o wszystko w porz\u0105dku. Wy\u0142\u0105czy\u0142am Lapcia, potem by\u0142am zaj\u0119ta, w mi\u0119dzyczasie M\u0105\u017c chcia\u0142 wej\u015b\u0107 na moj\u0105 stron\u0119, ale mu si\u0119 nie uda\u0142o. Spr\u00f3bowa\u0142am od siebie – niestety, wy\u015bwietli\u0142 si\u0119 napis, \u017ce nie mog\u0119, nie ma i to samo
\nby\u0142o z poczt\u0105 przynale\u017cn\u0105 do bloga. Teraz jest ok, by\u0142a przerwa na konserwacj\u0119, czy co\u015b takiego. Niewa\u017cne. Ja o tym nie wiedzia\u0142am, Du\u017cy zapomnia\u0142 mi powiedzie\u0107. Ale nie w tym rzecz. Rzecz w tym jak ja si\u0119 poczu\u0142am, kiedy pomy\u015bla\u0142am, \u017ce zosta\u0142am odci\u0119ta od bloga, od Was, \u017ce wszystko co na blogu by\u0142o pofrun\u0119\u0142o w kosmos. Ot\u00f3\u017c poczu\u0142am si\u0119 okropnie! Jakby mnie zamkni\u0119to w celi, odci\u0119to od \u015bwiata od wszystkiego co napisa\u0142am, zapisa\u0142am … Nagle przypomnia\u0142 mi si\u0119 \u017co\u0142nierz z I wojny, kt\u00f3ry po latach zosta\u0142 odnaleziony w podziemiach twierdzy w Przemy\u015blu, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 tam d\u0142ugi czas, bo zosta\u0142 zasypany, nie mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci opuszczenia przypadkowego wi\u0119zienia, obywa\u0142 si\u0119 bez \u015bwiat\u0142a, przebywa\u0142 w kompletnej ciemno\u015bci, sam – bo wsp\u00f3\u0142towarzysz niedoli nie wytrzyma\u0142 i pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo… G\u0142upie to z mojej strony, ale takie w\u0142a\u015bnie mia\u0142am galopuj\u0105ce skojarzenia, na kt\u00f3re przecie\u017c nie ma si\u0119 wp\u0142ywu, mo\u017cna je tylko wy\u0142apa\u0107…
\nW panice atakowa\u0142am biedne dziecko mailami dop\u00f3ki nie och\u0142on\u0119\u0142am i nie zacz\u0119\u0142am my\u015ble\u0107. Przecie\u017c mam adresy Waszych blog\u00f3w. Z wordpressem mia\u0142am k\u0142opot, ale przezwyci\u0119\u017cy\u0142am. Z blogspotem \u017cadnych problem\u00f3w, wesz\u0142am i odezwa\u0142am si\u0119 bez przeszk\u00f3d. Pod wiecz\u00f3r ju\u017c by\u0142o wszystko w porz\u0105dku. A ja pomy\u015bla\u0142am – jak to si\u0119 dzieje, do czego dosz\u0142o, \u017ce w \u015bwiecie rzeczywistym wobec ogromnej masy problem\u00f3w, kt\u00f3re spadaj\u0105 na g\u0142ow\u0119 – \u015bwiat wirtualny staje si\u0119 miejscem odpoczynku, oderwania si\u0119 i wprost regeneracji. Tylko wtedy, kiedy zajmuj\u0119 si\u0119 swoim nowym wpisem albo czytam Wasze zapominam o problemach, o chorobach otoczenia, o swoim b\u00f3lu staw\u00f3w czy przyduszaj\u0105cej astmie.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o wczorajsze \u015bwi\u0119to mam jedno konkretne spostrze\u017cenie, kt\u00f3re poczyni\u0142am na podstawie relacji w tv. W wielu miastach w kraju, mi\u0119dzy innymi w Krakowie, obchody \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142y rado\u015bniejsze, weselsze, przyjazne rodakom. Wszystkim – tak jak powinno by\u0107. Bez dym\u00f3w, pal\u0105cych si\u0119 pochodni, rac, petard i skandowanych hase\u0142 w rodzaju „raz sierpem…”- co s\u0142ysza\u0142am na w\u0142asne uszy; bez skandalicznych obrazk\u00f3w, gdy rodzic do ma\u0142ego dziecka m\u00f3wi, \u017ce musi (dziecko) zobaczy\u0107 jak si\u0119 bij\u0105…<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o Krak\u00f3w mam stosunek\u00a0emocjonalny do miasta sprzed 101 lat. Legenda Galicji wci\u0105\u017c jest \u017cywa, jest zakodowana chyba w DNA wielu os\u00f3b maj\u0105cych tam swoje korzenie. Cesarz Franciszek J\u00f3zef I do dzi\u015b \u017cyje w \u015bwiadomo\u015bci – albo pod\u015bwiadomo\u015bci – jako przedmiot t\u0119sknoty do tego co \u0142\u0105czy, a nie dzieli. Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 „wym\u0105drza\u0107 osobi\u015bcie”, skorzystam ze s\u0142\u00f3w m\u0105drych ludzi, w tym przypadku jest to dr hab. Zbigniew Fras w pozycji „Galicja”, Wroc\u0142aw 1999, Wydawn. Dolno\u015bl\u0105skie.
\n„Do\u015b\u0107 powszechna by\u0142a w Galicji opinia, \u017ce Polacy nale\u017c\u0105 do narod\u00f3w szczeg\u00f3lnie lubianych przez cesarza, w ka\u017cdym razie bardzo wielu mieszka\u0144c\u00f3w Kr\u00f3lestwa Galicji i Lodomerii by\u0142o o tym \u015bwi\u0119cie przekonanych. W drugiej po\u0142owie XIX w., z trzech zaborc\u00f3w, Austria
\nstworzy\u0142a Polakom najkorzystniejsze warunki \u017cycia narodowego. Franciszkowi J\u00f3zefowi pami\u0119tano wi\u0119c nie czasy rz\u0105d\u00f3w absolutnych, ale wprowadzenie j\u0119zyka polskiego w urz\u0119dach, utworzenie Akademii Umiej\u0119tno\u015bci czy zwr\u00f3cenie Polakom Wawelu”.
\nCesarz kilkakrotnie odwiedza\u0142 ziemie Galicji. Trzeci\u0105 podr\u00f3\u017c, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce jesieni\u0105 1880 r. opisa\u0142 J\u00f3zef Trzaskowski, dzier\u017cawca z podkrakowskiej wsi, m\u00f3wi\u0105c o cesarzu, \u017ce \u00a0 \u00a0 ” wjecha\u0142 jako ukochany ojciec mi\u0119dzy kochaj\u0105ce dzieci. Nie by\u0142o ani jednego bagnetu na
\nstrze\u017cenie jego osoby, a otacza\u0142o go 50 tysi\u0119cy serc kochaj\u0105cych”.
\nPo raz czwarty Franciszek J\u00f3zef przyby\u0142 do Galicji w 1894 r., 7 wrze\u015bnia to by\u0142o. M\u00f3j dziadek Staszek urodzi\u0142 si\u0119 1 maja 1895 r. i tamte lata s\u0105 mi bliskie, odbieram je gdzie\u015b w g\u0142\u0119bi duszy jako „moje”, uwielbiam filmy, zdj\u0119cia, obrazki oddaj\u0105ce klimat epoki, mam wra\u017cenie, jakbym je zna\u0142a z autopsji, jakbym tam ju\u017c kiedy\u015b \u017cy\u0142a i jestem „u siebie”… Ot, takie sobie dyrdyma\u0142ki… Mo\u017cliwe, \u017ce wynika to z faktu, i\u017c najwcze\u015bniejsze lata dzieci\u0144stwa sp\u0119dzi\u0142am u dziadk\u00f3w w Tenczynku, porusza\u0142am si\u0119 w miejscach wygl\u0105daj\u0105cych jak w XIX wieku np. domek prababci Marianny tak wygl\u0105da\u0142, babcia Stefa w szkole \u015bpiewa\u0142a hymn ku czci cesarzowej ze s\u0142owami: „Cze\u015b\u0107 El\u017cbiecie, cze\u015b\u0107 i chwa\u0142a…. bo z Habsburg\u00f3w losem z\u0142\u0105czon jest na wieki Polski los”. I tak to Galicja siedzi w cz\u0142owieku razem z cudownym obrazem podkrakowskich mgie\u0142 … Dziadek Staszek by\u0142 podczas I wojny w armii austriackiej i przeszed\u0142 piechot\u0105 kawa\u0142 Europy, bo w\u0142a\u015bnie do piechoty go wzi\u0119li. Nad \u0142\u00f3\u017ckiem wisia\u0142 okr\u0105g\u0142y zegar, kt\u00f3ry dziadek przyni\u00f3s\u0142 z wojny do domu, na kt\u00f3rym moja mama uczy\u0142a si\u0119 liter jako\u00a0dziecko, tak przynajmniej zapami\u0119ta\u0142am z tego, co opowiada\u0142a.
\nWracaj\u0105c do Najja\u015bniejszego Pana – cesarz odwiedzi\u0142 Wystaw\u0119 Krajow\u0105, „… kt\u00f3ra w zamy\u015ble organizator\u00f3w mia\u0142a by\u0107 nie tylko przegl\u0105dem osi\u0105gni\u0119\u0107 ekonomicznych, ale tak\u017ce manifestacj\u0105 si\u0142y i \u017cywotno\u015bci narodu. Dlatego rozbudowano szczeg\u00f3lnie t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 wystawy, w kt\u00f3rej prezentowano dzieje Polski, jej kultur\u0119 i sztuk\u0119. Przewodnicz\u0105cy komitetu organizacyjnego, ks. Adam Sapieha, w nawi\u0105zaniu do 100. rocznicy insurekcji ko\u015bciuszkowskiej zam\u00f3wi\u0142 u znanych tw\u00f3rc\u00f3w, Jana Styki i Wojciecha Kossaka, monumentalne dzie\u0142o malarskie – panoram\u0119 zwyci\u0119skiej dla Polak\u00f3w bitwy pod Rac\u0142awicami. W\u015br\u00f3d 200 tys. os\u00f3b, kt\u00f3re obejrza\u0142y Panoram\u0119 Rac\u0142awick\u0105 w trakcie Wystawy Krajowej (od czerwca do pa\u017adziernika 1894 r.), by tak\u017ce cesarz Franciszek J\u00f3zef”.
\nOgl\u0105daj\u0105c Panoram\u0119 Rac\u0142awick\u0105 ma\u0142o kto zdaje sobie spraw\u0119 z przyczyny i czasu jej powstania, prawda?
\nPotem przysz\u0142y lata I wojny, kt\u00f3ra przynios\u0142a zmiany w ca\u0142ej Europie. Tu te\u017c przytocz\u0119 s\u0142owa dr. Frasa. „Ju\u017c 27 pa\u017adziernika 1918 r. w Krakowie z inicjatywy galicyjskich pos\u0142\u00f3w do parlamentu wiede\u0144skiego powo\u0142ano Polsk\u0105 Komisj\u0119 Likwidacyjn\u0105 – pierwsz\u0105 na ziemiach polskich suwerenn\u0105 w\u0142adz\u0119 narodow\u0105. W przyj\u0119tej uchwale stwierdzono: > ziemie polskie pozostaj\u0105ce dotychczas w obszarze monarchii habsburskiej nale\u017c\u0105 do pa\u0144stwa polskiego< (…) Wyzwalanie spod austriackiego panowania mia\u0142o tu w zasadzie charakter pokojowy. 30 pa\u017adziernika zgromadzeni na wiecu w Krakowie urz\u0119dnicy o\u015bwiadczyli, \u017ce uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za > funkcjonariuszy pa\u0144stwa polskiego<, nast\u0119pnego dnia za\u015b Austriacy przekazali w\u0142adz\u0119 w mie\u015bcie stronie polskiej. Jeszcze tego samego popo\u0142udnia \u00f3wczesny prezydent Krakowa Jan Kanty Fedorowicz przyj\u0105\u0142 na po\u017cegnalnym obiedzie austriackiego komendanta miasta gen. Siegmunda Benigniego i jego oficer\u00f3w.”
\nW Galicji Wschodniej tak \u0142atwo ju\u017c nie by\u0142o, wybuch\u0142a wojna mi\u0119dzy Polakami a Ukrai\u0144cami, ale to inny temat.
\n” Z polskiego punktu widzenia w Galicji nie by\u0142o potrzeby przeprowadzania radykalnych zmian. Dzi\u0119ki uzyskanej przed p\u00f3\u0142 wiekiem autonomii w prowincji dominowali polscy politycy i urz\u0119dnicy, nauczyciele, prawnicy i dziennikarze. Liberalne ustawodawstwo austriackie, w po\u0142\u0105czeniu z polonizacj\u0105 administracji, szkolnictwa i s\u0105downictwa, sprzyja\u0142y nie tylko rozwojowi inteligencji, ale tak\u017ce demokratyzacji kultury narodowej (…) Dla odradzaj\u0105cej si\u0119 po stu dwudziestu trzech latach Rzeczypospolitej Galicja sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em fachowych i patriotycznych kadr urz\u0119dniczych, pracownik\u00f3w przemys\u0142u i handlu, a tak\u017ce dzia\u0142aczy politycznych i spo\u0142ecznych, przywyk\u0142ych do funkcjonowania w systemie demokracji parlamentarnej. Legalne i bujne \u017cycie polityczne, obrady sejmu krajowego i
\nwiede\u0144skiej Rady Pa\u0144stwa, kampanie wyborcze, wolna prasa, dzia\u0142alno\u015b\u0107 licznych organizacji spo\u0142eczno-zawodowych, instytucji samorz\u0105dowych, wszystko to sprzyja\u0142o budowaniu i rozwojowi kultury politycznej. Przez ostatnie p\u00f3\u0142 wieku istnienia monarchii pos\u0142owie galicyjscy w parlamencie wiede\u0144skim nale\u017celi do wi\u0119kszo\u015bci rz\u0105dz\u0105cej i zasiadali we wszystkich gabinetach austriackich. Mieli wi\u0119c sposobno\u015b\u0107 uczestniczenia w wielkiej polityce i nauczenia si\u0119 trudnej sztuki kompromisu. W Polskiej Komisji Likwidacyjnej zgodnie wsp\u00f3\u0142pracowali endecy, ludowcy i socjali\u015bci”
\nW ostatnim zdaniu mie\u015bci si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142o sukcesu i normalno\u015bci. Nasuwa si\u0119 pytanie, czy taka wsp\u00f3\u0142praca mo\u017cliwa by\u0142aby dzi\u015b? Po obejrzeniu programu z przedstawicielem konfederacji w\u0105tpi\u0119 a s\u0142uchaj\u0105c ich lidera mam jeszcze wi\u0119cej w\u0105tpliwo\u015bci w tym wzgl\u0119dzie.
\n” W \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej pami\u0119\u0107 o Kr\u00f3lestwie Galicji i Lodomerii, kraju koronnym ck monarchii pozosta\u0142a znacznie d\u0142u\u017cej, przeradzaj\u0105c si\u0119 z czasem w obraz coraz bardziej idealistycznej krainy harmonii i szcz\u0119\u015bcia, krainy zgodnego wsp\u00f3\u0142\u017cycia grup etnicznych, religijnych i spo\u0142ecznych, z kt\u00f3r\u0105 niedoskona\u0142a i skomplikowana wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 ledwie mog\u0142a si\u0119 r\u00f3wna\u0107.”
\nJako ciekawostk\u0119 dodam, \u017ce dnia 11 listopada 1918 r. abdykowa\u0142 ostatni cesarz austriacki Karol I, o kt\u00f3rym ma\u0142o kto pami\u0119ta. Jeszcze w 1921 r. pr\u00f3bowa\u0142 na W\u0119grzech przywr\u00f3ci\u0107 monarchi\u0119 Habsburg\u00f3w, ale nie uda\u0142o mu si\u0119 i zosta\u0142 internowany na Maderze.
\nFaktem jest, i\u017c do tej pory, w XXI wieku cesarz Franciszek J\u00f3zef jest wspominany z nostalgi\u0105, a portrety monarchy pojawiaj\u0105 si\u0119 w przestrzeni publicznej w r\u00f3\u017cnej formie.<\/p>\n

\"\"

Portret cesarza Franciszka J\u00f3zefa upstrzony przez muchy – jak u Szwejka – w Muzycznej Owczarni w Jaworkach ko\u0142o Szczawnicy<\/p><\/div>\n

\"\"

Przezi\u0119biona Ania pod portretem cesarza. Co tam katar i wygl\u0105d, liczy si\u0119 towarzystwo monarchy \ud83d\ude09<\/p><\/div>\n

<\/fb:like><\/div>
<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wczoraj raniutko zajrza\u0142am na chwil\u0119 do bloga, by\u0142o wszystko w porz\u0105dku. Wy\u0142\u0105czy\u0142am Lapcia, potem by\u0142am zaj\u0119ta, w mi\u0119dzyczasie M\u0105\u017c chcia\u0142 wej\u015b\u0107 na moj\u0105 stron\u0119, ale mu si\u0119 nie uda\u0142o. Spr\u00f3bowa\u0142am od siebie – niestety, wy\u015bwietli\u0142 si\u0119 napis, \u017ce nie mog\u0119, … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,20,21],"tags":[],"class_list":["post-2150","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mysle-sobie","category-szczawnica","category-tenczynek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2150","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2150"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2150\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2156,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2150\/revisions\/2156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2150"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2150"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2150"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}