{"id":2066,"date":"2019-10-21T20:35:57","date_gmt":"2019-10-21T18:35:57","guid":{"rendered":"http:\/\/annapisze.art\/?p=2066"},"modified":"2019-11-09T19:17:00","modified_gmt":"2019-11-09T18:17:00","slug":"szczawnickie-wspominki-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/annapisze.art\/?p=2066","title":{"rendered":"Szczawnickie wspominki 4"},"content":{"rendered":"

Po wkroczeniu do Polski wojsk niemieckich 1 wrze\u015bnia 1939 r. wszystkie organizacje, tak\u017ce Towarzystwo Tatrza\u0144skie, formalnie przesta\u0142y dzia\u0142a\u0107. Do\u015bwiadczenie, umiej\u0119tno\u015b\u0107 poruszania si\u0119 po g\u00f3rskim terenie by\u0142y jednak wykorzystywane przez ca\u0142y okres okupacji do przeprowadzania przez granic\u0119, do pomocy partyzantom ukrywaj\u0105cym si\u0119 w lasach.
\nW okresie okupacji w Szczawnicy zlokalizowano plac\u00f3wki gestapo, grenzschutzu (stra\u017cy granicznej), policji kryminalnej, funkcjonowa\u0142a szko\u0142a niemieckiej \u017candarmerii. Mimo to miasteczko by\u0142o wa\u017cnym, drugim po Zakopanem, punktem przerzutowym przez granic\u0119 dla kurier\u00f3w udaj\u0105cych si\u0119 w stron\u0119 W\u0119gier. Ma\u0142o kto wie, \u017ce w lipcu 1944 r. wybuch\u0142o tzw. Powstanie Szczawnickie.
\n>> 28.07.1944 r. porucznik Adam Czartoryski, ps.”Szpak”, dow\u00f3dca 11 Kompanii IV Batalionu 1Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Podhala\u0144skich AK, w ramach przygotowywanej przez Armi\u0119 Krajow\u0105 na terenie ca\u0142ego okupowanego kraju akcji „Burza”, na czele swojego oddzia\u0142u podj\u0105\u0142 dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu nak\u0142onienie elew\u00f3w granatowej policji stacjonuj\u0105cych w willi „Renata” w Szczawnicy do podniesienia buntu, rozbrojenia niemieckiego dow\u00f3dztwa i przyst\u0105pienia do powstania. W wyniku podj\u0119tych dzia\u0142a\u0144 budynek „Renaty” zosta\u0142 otoczony przez partyzant\u00f3w, a skutkiem podj\u0119tej akcji by\u0142o zastrzelenie przez kursant\u00f3w trzech niemieckich instruktor\u00f3w, zabranie przez nich broni i wyposa\u017cenia,\u00a0oraz ich zaprzysi\u0119\u017cenie przed por. Czartoryskim. Nowo zaprzysi\u0119\u017conych \u017co\u0142nierzy AK poprowadzono nast\u0119pnie w g\u00f3ry nad Ochotnic\u0119 do stacjonuj\u0105cego tam partyzanckiego oddzia\u0142u AK kapitana Juliana Zapa\u0142y ps. „Lampart”. Wkr\u00f3tce przyby\u0142y na miejsce oddzia\u0142 gestapo aresztowa\u0142 oko\u0142o 80 mieszka\u0144c\u00f3w Szczawnicy, w tym Jadwig\u0119 – \u017con\u0119 Czartoryskiego. W odwecie za przeprowadzon\u0105 akcj\u0119 i \u015bmier\u0107 niemieckich instruktor\u00f3w grozi\u0142o im rozstrzelanie, a Szczawnicy pacyfikacja. Zeznania ocala\u0142ego instruktora oraz bezkompromisowa postawa Jadwigi Czartoryskiej uchroni\u0142y aresztowan\u0105 ludno\u015b\u0107 od niechybnej \u015bmierci. << (Podaj\u0119 za Alin\u0105 Lelito w: ” Z doliny Grajcarka” nr 263\/ sierpie\u0144 2014).<\/p>\n

W willi „Wanda” nad Grajcarkiem mieszka\u0142a rodzina Zachwiej\u00f3w (przydomek „Gawloki”). By\u0142 tam jeden ze zbiorczych punkt\u00f3w przerzutowych. Opowiadaj\u0105cy o tym Stanis\u0142aw Zachwieja ( „Z doliny Gracjarka” nr 273\/czerwiec 2015) wspomina jak stamt\u0105d zaprowadzi\u0142 „pan\u00f3w” do starej, g\u00f3ralskiej chaty babci Gondek (przydomek „Pietczkula”), a stamt\u0105d Wojtek i Szczepan Walkoszowie, kt\u00f3rzy byli w konspiracji kurierami, odebrali ich i odprowadzili w miejsce przeznaczenia. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dom babci Gondek i rodziny Walkosz\u00f3w by\u0142y punktem zborczym o wielkich walorach. W prostej linii od ogrodu niedaleko by\u0142a granica s\u0142owacka.
\nNiestety, pewnego razu gestapowiec Konig do willi „Wanda” przyszed\u0142 na rewizj\u0119. Staszka ostrze\u017cono, ukry\u0142 si\u0119 wi\u0119c u przyjaciela, Franka Majerczaka. Okaza\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej, \u017ce du\u017c\u0105 grup\u0119 z „Wandy” zabra\u0142 bardzo dobry przewodnik Maciej Surma. Niestety, grupa wpad\u0142a w Czechos\u0142owacji w r\u0119ce gestapo. Cz\u0119\u015b\u0107 grupy uciek\u0142a, ale cz\u0119\u015b\u0107 aresztowano. Kto\u015b nie wytrzyma\u0142 tortur i zdradzi\u0142, sk\u0105d grupa zosta\u0142a zabrana i prowadzona na W\u0119gry. Macza\u0142 podobno te\u017c palce w tym konfident miejscowy. Wiele os\u00f3b zosta\u0142o aresztowanych, wys\u0142anych do O\u015bwi\u0119cimia, wielu nie wr\u00f3ci\u0142o.
\nOko\u0142o 50-ciu Szczawniczan zgin\u0119\u0142o w obozach, wi\u0119zieniach, partyzanckich bojach. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska – oko\u0142o 300 os\u00f3b mieszkaj\u0105cych w centrum miejscowo\u015bci – zosta\u0142a wymordowana.<\/p>\n

Poni\u017csze informacje zaczerpn\u0119\u0142am ze strony „Turystyka w czasie II wojny”. \u00a0W czasie okupacji uzdrowisko oficjalnie nie dzia\u0142a\u0142o. Pomimo zakazu okupanta turystyka przetrwa\u0142a, o czym \u015bwiadcz\u0105 zapiski pustelnika w kronice na Zamkowej G\u00f3rze. Mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce wpisywali si\u0119 tam i Polacy i Niemcy przebywaj\u0105cy w Pieninach, szukaj\u0105cy namiastki spokoju.
\nTurystyki formalnie nie by\u0142o i sp\u0142ywy Dunajcem zawieszono ale w czerwcu 1942 r. odnotowano, \u017ce tratw\u0105 po Dunajcu sp\u0142yn\u0105\u0142 gubernator dystryktu krakowskiego Otto Wochter. By\u0142a muzyka g\u00f3ralska, 4 \u0142odzie, flisacy zostali wyznaczeni i nie mieli nic do powiedzenia je\u015bli chcieli \u017cycie zachowa\u0107. Sp\u0142yw przygotowa\u0142 Urz\u0105d Gminy w Czorsztynie, ochraniany by\u0142 przez gestapo, posterunki grenzschutzu, przez s\u0142owack\u0105 stra\u017c graniczn\u0105 w Niedzicy, Golembarku i Starej Wsi. Zako\u0144czy\u0142 si\u0119 w Szczawnicy Ni\u017cnej, gdzie gubernatora witali m.in. \u0141emkowie z Jaworek, Szlachtowej, Bia\u0142ej i Czarnej Wody. W ich imieniu przem\u00f3wi\u0142 w\u00f3jt Seman Szlachtowski, kt\u00f3ry w lecie 1944 zosta\u0142 rozstrzelany za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami. W powitaniu uczestniczyli r\u00f3wnie\u017c przedstawiciele Komitetu G\u00f3ralskiego. Jeden z nich zosta\u0142 potem zlikwidowany na mocy wyroku s\u0105du podziemnego, dw\u00f3ch ocala\u0142o cho\u0107 aktywnie wsp\u00f3\u0142pracowali z gestapo.
\nW czasie okupacji odbywa\u0142y si\u0119 tak\u017ce niemieckie zawody oraz sp\u0142ywy kajakowe.<\/p>\n

\"\"

Willa „Wanda” nad Grajcarkiem, \u00a0zbiorczy punkt \u00a0przerzutowy<\/p><\/div>\n

\"\"

Tak willa wygl\u0105da dzi\u015b, jest zniszczona ale wida\u0107, jaka pi\u0119kna by\u0142a dawniej<\/p><\/div>\n

\"\"

Tu ko\u0144czy si\u0119 sp\u0142yw tratwami po Dunajcu<\/p><\/div>\n

\"\"

Widok oczywi\u015bcie dzisiejszy<\/p><\/div>\n

Kilka zdj\u0119\u0107 miejsc, kt\u00f3re by\u0142y r\u00f3wnie pi\u0119kne wtedy, gdy okupanci panoszyli si\u0119 w naszym kraju. \u00a0W miejscach na nich widocznych przemieszczali si\u0119 partyzanci, przemykali kurierzy i \u0142\u0105cznicy, rozgrywa\u0142y si\u0119 dramatyczne sceny a g\u00f3ry sta\u0142y niewzruszone i stoj\u0105 nadal…<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\" \"\" \"\" \"\" \"\" \"\"<\/p>\n

<\/fb:like><\/div>
<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po wkroczeniu do Polski wojsk niemieckich 1 wrze\u015bnia 1939 r. wszystkie organizacje, tak\u017ce Towarzystwo Tatrza\u0144skie, formalnie przesta\u0142y dzia\u0142a\u0107. Do\u015bwiadczenie, umiej\u0119tno\u015b\u0107 poruszania si\u0119 po g\u00f3rskim terenie by\u0142y jednak wykorzystywane przez ca\u0142y okres okupacji do przeprowadzania przez granic\u0119, do pomocy partyzantom ukrywaj\u0105cym … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,20],"tags":[],"class_list":["post-2066","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mysle-sobie","category-szczawnica"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2066"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2066\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2137,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2066\/revisions\/2137"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/annapisze.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}